کد خبر :956469 تعداد نمایش : 2142            تعداد نظر : 0
تاریخچه یک رویا: از وکلای تجار تا اتاق بازرگانی
     پارلمان بخش خصوصی یکی از معدود نهادهای مدنی در ایران است که قدمت آن به بیش از 130 سال می‌رسد، اما هنوز نتوانسته جایگاه درخوری در اقتصاد دولتی ایران از آن خود کند
 
بیلان جورنال-خبر
بیلان: درست 132 سال پیش بود که حاج محمدحسن امین‌الضرب به اتفاق چند تن از تجار بنام آن زمان، مجلس «وکلای تجار» را تشکیل داد و به همین جهت می‌توان آنها را بنیانگذار پارلمان بخش خصوصی در اقتصاد ایران نامید. در واقع وکلای تجار شکلی بدوی و ساده از نهاد بخش خصوصی بود که هر از گاهی تجار ایرانی در آن  دور هم جمع می‌شدند و مسائل خود را با یکدیگر در میان می‌گذاشتند. اما با گذشت حدود 42 سال و با روی کار آمدن پهلوی اول بخش خصوصی اقتصاد ایران رفته‌رفته جان تازه‌ای گرفت و به شکل نظام‌مندتری به فعالیت خود ادامه داد. در همان سال‌ها بود که برای اولین بار نام اتاق برای این بخش استفاده شد و «اتاق تجارت» در مهر ماه 1305 زیر نظر وزارت بازرگانی وقت شکل گرفت و تُجاری همچون امین‌الضرب، حاج میرزا حبیب‌ا... امین‌التجار و حاج میرزا عبدالطالب اسلامیه نشستن بر تخت ریاست این اتاق را تجربه کردند. عبدالحسین نیک‌پور هم اولین شخصی بود که توانست از طریق برگزاری انتخابات اتاق در سال 1313 در راس اتاق بنشیند. در هفتمین سال ریاست او بود که بر اساس مصوبه مجلس، اتاق تجارت به اتاق بازرگانی تغییر نام داد. از آن روز تا به حال این اتاق تغییرات مهمی را پشت سر گذاشته است. از جمله آنکه اکنون نام سه بخش صنعت، معدن و کشاورزی هم در کنار بخش بازرگانی دیده می‌شود و در طول تاریخ افراد زیادی توانستند به عنوان رئیس اتاق انتخاب شوند. در این گزارش قصد داریم تاریخچه‌ای از عملکرد و انتخاب روسای «اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران» بعد از وقوع انقلاب اسلامی را ارائه دهیم. 
 
 
سید خاموشی، حافظ اتاق بازرگانی ایران
 
برای بررسی بهتر تاریخچه اتاق بازرگانی، صنایع و معادن ایران و روسای آن پس از انقلاب اسلامی می‌توان آن را به چند دوره تقسیم کرد. با وقوع انقلاب اسلامی اتاق بازرگانی خواسته یا ناخواسته مانند دیگر بخش‌ها متاثر از این تحول عظیم سیاسی می‌شد. در این دوره عواملی مانند نوپا بودن انقلاب، مهاجرت سرمایه‌داران و صاحبان صنایع، احساسات ضدسرمایه‌داری و در نهایت وقوع جنگ تحمیلی باعث شد تا اتاق به مدت 11 سال از انواع آسیب‌ها در امان نباشد. سید علینقی خاموشی که در این زمان ریاست اتاق را بر عهده داشت، با همراهی هیات‌رئیسه وقت تمام تلاش خود را برای حفظ و تثبیت اتاق به خرج داد که تا حد زیادی در این زمینه موفق بود. اما بعد از پایان جنگ که امید می‌رفت اتاق بازرگانی به عنوان نماد بخش خصوصی ایران پیشگامی اقتصاد را بر عهده بگیرد، سیر نزولی در پیش گرفت و در حد انتظارات ظاهر نشد. شاید عدم استقبال از حضور نسل دوم تجار و صنعتگران در هیات‌رئیسه اتاق بود که دوره سکون اتاق را رقم زد. به هر حال دوره 27 ساله ریاست علینقی خاموشی بر اتاق بازرگانی با فرازونشیب‌های زیادی همراه بود و حضور افرادی همچون آقایان عسگر اولادی و میرمحمدصادقی در پایه‌گذاری و حفظ اتاق تا به امروز تاثیر بسزایی داشت. البته هنوز هم انتقادات تندی نسبت به وضعیت اتاق بازرگانی در آن زمان مطرح می‌شود، اما با تمام این اوصاف علینقی خاموشی نامی ماندگار در نهاد بخش خصوصی ایران به شمار می‌آید. 
 
نزدیک شدن دولت و بخش خصوصی 
 
پس از انتخاب محمد نهاوندیان در ششمین دوره برگزاری انتخابات ریاست اتاق بازرگانی، بالاخره نسل جدید بازرگانان و تجار توانستند به اتاق راه پیدا کنند. شاید شاخص‌ترین رویکرد اتاق در این دوره جدید همگرایی بیشتر با دولت و شرکت اعضای اتاق در جلسات رسمی و غیررسمی دولتی بود. اما شاخصه‌های دیگری را برای دوره ریاست نهاوندیان در اتاق بازرگانی می‌توان برشمرد. در این دوره بود که به مطالبات انباشته فعالان اقتصادی تحصیلکرده و نوگرا رسیدگی شد و نزدیک شدن به استقلال اتاق تحقق یافت. هویت‌یابی اتاق تهران و اتاق‌های شهرستان، افزایش اعضای اتاق‌ها و تشکیل تشکل‌ها و اتاق‌های مشترک، ارتقای سطح گفت‌وگوهای اتاق‌ها با سران سه قوه، و افزایش تولید فکر و اندیشه اقتصادی در اتاق از دیگر دستاوردهای این دوره است. البته در این دوره همچنان ساختار و فرایندهای اتاق به سبک سنتی خود ادامه داد و تحولی که لازم بود به وجود نیامد. به هر حال محمد نهاوندیان در دوره ششم و سه سال از دوره هفتم به عنوان رئیس در اتاق ایران حضور داشت و در دوره او صبحانه‌های کاری به سطح اتاق ایران منتقل شد. او حتی در این مدت توانست در روند تصویب برخی قوانین مهم در مجلس از جمله قانون کسب‌و‌کار نقش مهم و اثرگذاری ایفا کند. البته با روی کار آمدن دولت نهم، رابطه اتاق با دولت کمرنگ شد و اقتصاد ایران همچنان از دارا بودن یک بخش خصوصی قدرتمند محروم ماند. سرانجام در زمان انتخابات دولت یازدهم، نهاوندیان به عنوان مشاور در کنار روحانی قرار گرفت و پس از انتخابات هم به عنوان رئیس دفتر رئیس جمهور انتخاب شد و به همین دلیل بار دیگر انتخابات برگزار شد که غلامحسین شافعی با اخذ ۱۷۸ رای توانست برای یک سال و نیم ریاست اتاق را بر عهده بگیرد. در این دوره او سعی کرد بر سیاست‌های دوره قبل باقی بماند.
 
استعفای جلال‌پور و بازگشت شافعی به صندلی ریاست
 
پس از سپری شدن دو دوره متفاوت پس از وقوع انقلاب اسلامی در اتاق بازرگانی ایران و شروع به کار محسن جلال‌پور امید تازه‌ای برای قدرت گرفتن بخش خصوصی در محافل اقتصادی به وجود آمد؛ چرا که آغاز برگزاری هشتمین انتخابات اتاق بازرگانی با شروع دوره جدیدی از سیاست‌های دولتی توام شد. دولت کنونی با رویکردی عملگرایانه در عبور از تحریم‌ها و به دست گرفتن ابتکار عمل در منطقه و فراهم کردن زمینه بازیابی نقش و جایگاه بخش خصوصی در کشور، افق جدیدی را پیش روی اتاق‌ها نمایان ساخت. محسن جلال‌پور هم که به عنوان تنها کاندیدای مطرح‌شده برای ریاست اتاق بازرگانی ۳۵۴ رای از نمایندگان کسب کرده بود، با ایجاد همدلی بین اعضا و تلاش‌های شبانه‌روزی که داشت، بیش از همیشه امیدها برای قوت گرفتن بخش خصوصی زنده کرد. اما او هم به دلیل بیماری قلبی، فقط 14 ماه پس از رسیدن به کرسی ریاست، استعفا داد و با کناره‌گیری یکباره جلال‌پور و دو ماه بلاتکلیفی بالاخره غلامحسین شافعی با کسب 198 رای و تنها اختلاف چهار رای نسبت به مسعود خوانساری بار دیگر کرسی ریاست را از آن خود کرد. اکنون باید منتظر ماند تا دید اتاق بازرگانی در بازگشت دوباره شافعی به کرسی ریاست چه مسیری را طی خواهد کرد. آیا پارلمان پخش خصوصی ایران سرانجام به جایگاهی که اعضای آن همواره رویای آن را در سر می‌پرورانند، خواهد رسید؟ شاید بتوان در ماه‌های آینده پاسخی روشن‌تر به این سوال داد.
 
 
موضوع خبر : اخبار اقتصادی تاریخ ارسال : 12/13/2016 11:27:54 AM  

 
نظرات شما


نام
ایمیل
نظر *

اخبار مرتبط

صفحه از


آخرین اخبار